Kritiek kan heel pijnlijk zijn als het op een verkeerde manier gebracht wordt. Kritiek kan gewelddadig overkomen als het uit frustratie of agressie voortkomt en helemaal als iemand waar jij van houdt het zegt.

Als puber heb ik veel kritiek ontvangen van mijn eigen vader. Toen ik in mijn pubertijd zat werd hij ziek: manisch depressief. Terwijl ik zelf aan het zoeken was naar wat voor een man ik was, werd ik voor mijn gevoel gehaat door de man die eigenlijk moest laten zien wat de weg was.

Van mijn pubertijd tot eind twintig heeft het geduurd. Fases van rust, fases van een vader met een depressie en fases waarin hij langzaam manisch werd. Dat laatste waren de ergste momenten waarop hij frustraties op mij afvuurde. Ik deugde niet. En dat was heftig, heel heftig omdat juist hij het zei.

Wetenschappelijk gezien is de pijn van kritiek in het brein ook de pijn die je voelt bij fysieke pijn. Het raakte mij in mijn hart en zorgde ervoor dat ik meer in mijn schulp kroop en daarna minder durfde aan te pakken. Ik verloor initiatief, mijn kracht om te fantaseren en mijn zelfredzaamheid. Dit klinkt allemaal erg somber en dat was het ook. Mijn vader leek mij te haten.

Inmiddels heb ik het een plek gegeven en heb ik hem vergeven. Een boek dat mij daarbij geholpen heeft is ‘The Artist’s Way’ van Julia Cameron. In dit boek ga je aan de slag met de blokkades die jouw creativiteit in de weg staan en je gaat ermee aan de slag. Als nummer 1 blokkade kwam mijn vader naar voren.

Julia gaf mij opdrachten om erover te schrijven en er tekeningen over te maken. In gesprekken met mijn vader en een therapeut heb ik hier fragmenten uit voorgelezen terwijl ik in tranen uitbarstte. Het hielp.

Het hielp en ik kon het een plek geven maar ook beseffen dat dit puur uit de eigen pijn van hem kwam en uiteindelijk met mij niks te maken had.

Ik denk er soms nog weleens aan en heel soms beïnvloedt het mijn denken, maar wat nu overheerst zijn de mooie momenten. De mooie momenten die ik met mijn vader heb gehad en nog steeds beleef.

Het gaat nu een lange tijd goed met hem en hij is weer de vader waar ik van houd. De liefde en het vergeven overheersen. Het ‘hier en nu’ en de toekomst is wat nu telt, en in het ‘hier en nu’ houd ik van hem met al zijn kwetsbaarheden.

Gerdien:

“Dit besef lijkt me een geweldige overwinning; en ‘vergeving’ kan uiteindelijk een enorme transformatie teweegbrengen. Deze wereld en wij allemaal zijn vaak zo onbeholpen en absoluut niet volmaakt.”

Nu is het dus vergeven, maar het heeft mijn denken en daardoor mijn leven beïnvloedt op een manier die hij als jonge vader niet had gewild. Psychische ziektes zijn heel moeilijk te vatten. Je herkent je eigen familielid niet meer.

Al deze gebeurtenissen met mijn vader zorgden ervoor dat ik meer ging leven vanuit ‘de angst voor kritiek’: één van de belangrijkste angsten in het boek ‘Denk groot & word rijk’ van Napoleon Hill.

De angst voor kritiek kan ervoor zorgen, zo schrijft Napoleon Hill, dat je jouw plannen niet in actie omzet (of: jouw plannen niet ten uitvoer brengt) omdat je bang bent voor wat anderen vinden, doen of zeggen. Vaak is deze angst onbewust. Je merkt dus niet dat hij er is.

Wendy:

“Naast de angst voor kritiek op jouw plannen, is er ook nog iets anders wat op kan treden op het moment dat je bijna klaar bent met het uitvoeren van je plan: de angst voor succes. Succes hoort immers niet bij jouw overtuigingen. Zinnen zoals: ‘Jij kunt dat toch niet’, kunnen ervoor zorgen dat je je succes gaat saboteren. Dat je bijvoorbeeld stopt op het moment dat je er bijna bent.”

Ik nam vervolgens ook het besluit om me geen zorgen meer te maken over wat andere mensen denken, doen of zeggen.

En hoe moeilijk het ook is en hoe makkelijk dat ook klinkt, probeer kritiek te zien als gratis feedback om van te leren en meteen is kritiek een beetje minder erg. Of nog beter: zie kritiek als de bron van groei en transformatie.

In het boek ‘Considerations’ van Colin Wright staat een prachtige methode om om te gaan met kritiek (feedback). De eerste vraag die je jezelf moet stellen is:

Is deze feedback of kritiek echt voor mij bedoeld of voor iemand anders?

Het kan namelijk zijn dat kritiek wordt gegeven door iemand die kickt op kritiek geven of omdat iemand stoom moet afblazen. Het kan ook zijn dat het voor een bepaald publiek wordt geschreven of gezegd waarvan de schrijver of spreker weet dat deze mensen het lezen of horen. In dit geval is de kritiek niet echt voor jou bedoeld, maar voor de persoon zelf of een specifiek publiek.

Ga ook af op je gevoel. Komt deze kritiek of feedback uit een goed hart of uit een slecht hart?

Als de feedback echt voor jou is bedoeld dan kun je nog onderscheid maken tussen:

1. de feedback die jij kan gebruiken en waarmee je iets kan doen
2. de feedback die je niet actief kunt gebruiken

Zo kreeg ik laatst de feedback van iemand dat ik beter niet met projecten kan beginnen en er dan vervolgens weer mee stoppen. Volgens diegene werd ik op die manier niet serieus genomen door anderen.

Dit is een voorbeeld van kritiek waar ik niets meer mee kan omdat dit al een les is die ik heb geleerd en die toevallig ook in het boek van Colin staat vermeld:

“Live your life and allow your goals and priorities to grow as you grow. Otherwise you may find yourself spending all your time running toward a finish line you have no interest in crossing, for no better reason than you told yourself you would cross it someday.”

Met andere woorden: je kunt een project beginnen, maar als je voelt dat dit iets is waar je de finish niet van wilt halen dan kun je er beter mee stoppen. Er zitten namelijk ook projecten tussen die ik heb gestart en die altijd weer energie geven en altijd goed voelen, zoals mijn blog en het schrijven van dit boek bijvoorbeeld.

Start iets om te weten of het werkt en voel je niet schuldig als je er mee wil stoppen. Het is goed en gezond.

ACTIEPLAN:

Gebruik voor het omgaan met kritiek de methode van Colin die bestaat uit de volgende vragen:

• Is deze kritiek echt voor mij bedoeld of voor iemand anders?

• Komt deze kritiek of uit een goed hart of een slecht hart? Wil hij of zij jou echt helpen en een beter mens maken met het geven van deze kritiek?

Is de kritiek écht voor jou bedoeld en komt het uit een goed hart? Stel jezelf dan deze vraag:

• Is dit kritiek waar ik iets mee kan?

Zo ja, leer de les en pas het toe in de toekomst zonder te denken aan het verleden. Er is geen ander moment dan het nu en het is al gebeurd.

Dit was een hoofdstuk uit mijn boek: 33 problemen in het leven, welke overwin jij?

Deze pagina bevat één of meerdere affiliate links, meer info hierover lees je hier.